Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2026, Clt. 10(1) 74-86
Koçer (göçer) Kadınların Gündelik Yaşamında Coğrafi İzler
ss. 74 - 86
Yayın Tarihi: Haziran 30, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Araştırma, Şırnak-Hakkâri koçer (göçer) kadının gündelik yaşam deneyimlerinin coğrafyasını Soran Aşireti özelinde inceliyor. Koçer (göçer) kadınların günlük yaşam deneyimlerini, doğal ortam, arazi yapısı, bitki örtüsü, iklim ve yeme içme kültürü gibi unsurlar şekillendirmektedir. Koçer (göçer) topluluklarından Soran Aşireti'nin sürekli hareket halinde olması, kadınların doğayla ilişkileri, doğayı kullanma biçimlerini sosyoekonomik rollerini ve toplumsal cinsiyetin kırılması temel faktördür. Bu bağlamda, koçer (göçer) kadınların yaşam alanları, sosyal paylaşımları ve gündelik faaliyetler etnografik saha araştırması ve bakış açısıyla ele alınarak ele alınır.
Koçer (göçer) kadınların düzeni içinde önemli bir yere sahip olan çadır, yaylak, kışlak, göç rotaları ve diğer geçici yerleşim yerleri, doğal ortam ve arazi yapısı ile sıkı sıkıya elverişlidir. Dağlık alanları, vadiler ve yaylalar gibi farklı hizmetler, kadınların yaşam tarzını ve gündelik uğraşlarını doğrudan etkiliyor. Örneğin, yaylalarda göçebe hayvancılıkla uğraşan kadınlar, hayvanların otlatılması, bakımlarının yapılması, sağılması ve süt ısısı iklimlendirmeleri gibi iklimlendirmeler sürdürülürken, bitki örtüsünün zenginliği ve iklim koşullarının iklim koşullarını belirler. Sıcak yaz aylarında yaylalara çıkmak, soğuk kış aylarında daha korunaklı vadi ve ovalara inmek, onların yaşamlarının bir parçasıdır. Bu göç rotaları boyunca doğal peyzajın değişimi, kadınların yeme içme kültürlerinin etkileri. Doğal kaynaklar yaşlı alınan besinleri, kadınların ve diğer aşiretlerin temel beslenme kültürlerini oluşturur ve bu beslenmenin mevsimsel değişimini, beslenme yeterliliklerini belirler. Araştırmada, kadınların bu hareketli yaşam tarzı içerisinde doğayla nasıl uyum sağladıkları, doğal peyzajı nasıl faydalandıkları ve toplumsal yaşamlarına bunların nasıl yansıtıldığı incelenmektedir.
Sonuç olarak, Araştırma koçu (göçer) kadınların gündelik yaşam deneyimlerinin coğrafyasını, doğal peyzajı, arazi yapısını, bitki örtüsünü, iklim ve yeme içme kültürü gibi bölümleri unsurları etnografik saha ayırma ile aydınlatmayı ele alarak, onların yaşamlarını anlamada coğrafyanın ne denli önemli bir rol oynadığını ortaya koymayı sağlar.
Anahtar kelimeler: Koçer, Göçer, Soran Aşireti, Kültürel Coğrafya, Feminist Coğrafya, Göçebe Hayvancılık
APA 7th edition
Yuksel, M., & Hadimli, H. (2026). Koçer (göçer) Kadınların Gündelik Yaşamında Coğrafi İzler. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 10(1), 74-86.
Harvard
Yuksel, M. and Hadimli, H. (2026). Koçer (göçer) Kadınların Gündelik Yaşamında Coğrafi İzler. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 10(1), pp. 74-86.
Chicago 16th edition
Yuksel, Musa and Halil Hadimli (2026). "Koçer (göçer) Kadınların Gündelik Yaşamında Coğrafi İzler". Gelecek Vizyonlar Dergisi 10 (1):74-86.
Akbaş, F., & Baykal, F. (2022). Dünyada yaylacılık kültürüne coğrafi bir bakış. Coğrafya Dergisi, (45), 195-213.
Akgün, Ö., & Aydın, M. (2021). Koçer aşiretlerin göç güzergâh yolları üzerine bir inceleme. Uluslararası Göç Araştırmaları Kongresi (ICOMIR 2021) Tam Metin Kitabı içinde (ss. 436-445). Bidge Yayınları.
Aksoy, M. (2001). Güneydoğu Anadolu’da aşiret yapısı ve koçer (göçer)lik kültürü. Ötüken Neşriyat.
Alagöz, C. A. (1941). Türkiye'de yaylacılık araştırmaları. Türk Coğrafya Dergisi, (1), 150-152.
Bozkurt, F. ve Özgüzel, S. (2019). Türklerde yaşam tarzı olarak göç olgusu ‘göç yolda düzelir’. Folklor/edebiyat, 25(100), 815-824.
Bulut, İ., Değişgeç, C., Güney, H., & Uzun, O. (2017). Kültürel peyzaj açısından geleneksel Ağlasun evleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1703-1719.
Bulut, İ., Yürüdür, E., & Kazancı, H. (2013). Artova Yöresinde (Tokat) yerel iklim bilgisi ve halk takvimi. Türk Coğrafya Dergisi, (61), 21-30.
Bulut, S. (2021). Göç, göçebe, koçer (göçer), koçer (göçer) evli/evlü, koçer (göçer) oba, göçgün (cü)/göçkün (cü), göçmen/göçmel ve konarkoçer (göçer)/koçer (göçer)konar sözcükleri üzerine bazı notlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 1671-1720.
Cansever, T. (2002). İslam’da şehir ve mimari. Timaş Yayınları.
Denker, B. (1960). Güney doğu toroslarda göçebelik. Türk Coğrafya Dergisi, (20), 136-142.
Eröz, M. (1991). Yörükler. Türk Dünyası Araştırmalar Vakfı Yayınları.
Güney, E. (1993). Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da göçer-konar aşiretlerin kışlak ve yaylakları. Dicle Üniversitesi GAP Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları.
Güzel, A. (2012). Şanlıurfa ilinde hırbe yerleşmeleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 1-17.
Hadimli, H., Karakuzulu, Z., & Birinci, S. (2010). Akseki İlçesindeki göçebe hareketler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 348-359.
Hütteroth, W. D. (1959). Bergnomaden und Yaylabauern im mittleren kurdischen Taurus. Marburger Geographische Schriften, Heft 11, Marburg.
Ingold, T. (2000). The perception of the environment: Essays on livelihood, dwelling and skill. Routledge.
Johnson, D. L. (1969). The nature of nomadism: A comparative study of pastoral migrations in Southwestern Asia and Northern Africa (Research Paper No. 118). University of Chicago, Department of Geography.
Massey, D. (1994). Space, place, and gender. University of Minnesota Press.
Matsubara, M. (2013). Göçebeliğin dünyası: Türk göçebelerinden Coşlu Yörüklerinin etnografyası (Çev. K. Sugihara). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
McDowell, L. (1999). Gender, identity and place: Understanding feminist geographies. Polity Press.
Rose, G. (1993). Feminism & geography: The limits of geographical knowledge. University of Minnesota Press.
Sarı, C. (2013). Batı Toroslar’da yaylaların fonksiyonel değişim süreci ve yayla şenlikleri. Marmara Coğrafya Dergisi, (27), 242-261.
Sarı, C., & Kaya, F. (2019). Akkoyunlu Yörüklerinin Beykonak kışlağında yaşamları. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences, 1(1), 20-31.
Sauer, C. O. (1925). The morphology of landscape. University of California Press.
Somuncu, M. (1996). Aladağlar: Yaylacılık ve dağ göçebeliği konusunda bir araştırma. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Taşdelen, M. (1997). Koçer (göçer)lerin Şehirleşmesi (Beritan Aşireti Örneği). Turan Yayıncılık.
Tunçdilek, N. (1964). Türkiye’de yaylalar ve yaylacılık. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, 15-28.
Zaman, M. (2001). Yayla turizm merkezlerine bir örnek: Hıdırnebi Yayla Kent 1. Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Dergisi, 1(2), 1-14.
