Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2025, Clt. 9(2) 246-261
2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda Yer Alan Vatanseverlik Değerinin 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı'na Yansıması
ss. 246 - 261
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Vatanseverlik değeri ülkesi, sevgisini içselleştirmeleri açısından toplumsal bütünlüğün sürdürülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu değeri benimseyen bireyler, yaşadıkları yerde karşı yardımlaşma, sevgi ve bağlılık geliştirerek, ülkelerin ve refahına katkı sağlamayı bir sorumluluk olarak görürler. Vatanseverlik yalnızca duygusal bir bağlılık biçimi değil; Aynı zamanda gerçekleştirilebilecek toplumsal sorumluluk bilinci, milli depolaman bilgisi ve ortak değerler yaşatma iradesini güçlendiren çok boyutlu bir değerdir. Bu bilincin erken yaşlara kazandırılması, milli kimlik ve yardımlaşmanın kalıcı biçimde yerleşmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Etkin vatandaş yetiştirme amacını temel alan Sosyal Bilgiler dersleri, kayıtlı vatanseverlik kazandırılmasında en uygun derslerden biri olarak görülmektedir. Bu nedenle söz konusu değerlerin hangi düzeyde olduğu, hangi temalar aracılığıyla ve nasıl bir yaklaşımla aktarıldığının incelenmesi gereklidir. Değerlerin ödemelerinin etkili biçimde dönüştürülmesinde temel araçlardan biri olan ders kitaplarının incelenmesi, bu açıdan önemli bir gereklilik olarak ortaya çıkması. Bu doğrultuda, öğrenme amacı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan vatanseverlik uygulanmış, 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında nasıl ve hangi formatlarda yansıtıldığı belirlenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden ayrıntılı inceleme yöntemiyle kapsamlı araştırma verileri, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan iki ciltlik 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarından elde edilmiştir. Verilerin iyi analiz incelemesi sonucu, vatanseverlik iletilebilen öğrenme alanları arasında dengesiz biçimde bir dağıldığı saptanmış ve bu doğrultuda daha bütüncül bir öğretim yaklaşımı önerilmiştir.
Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler, öğretim programı, ders kitabı, değer eğitimi, vatanseverlik.
APA 7th edition
YIGIT, E.A., & ABLAK, S. (2025). 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda Yer Alan Vatanseverlik Değerinin 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı'na Yansıması. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), 246-261.
Harvard
YIGIT, E. and ABLAK, S. (2025). 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda Yer Alan Vatanseverlik Değerinin 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı'na Yansıması. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), pp. 246-261.
Chicago 16th edition
YIGIT, Emine Aybuke and Selman ABLAK (2025). "2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda Yer Alan Vatanseverlik Değerinin 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı'na Yansıması". Gelecek Vizyonlar Dergisi 9 (2):246-261.
Aktan, O., ve Padem, S. (2013). İlköğretim 5.sınıf sosyal bilgiler ders = Kullanılan okuma metinlerinde yer alan değerleri. Asya Öğretim Dergisi (E-AJI), 1 (2), 44-55.
Avcı, AA (2015). Sosyal Bilgiler teorikte vatanseverlik kazandırılmasına yönelik öğretmen ve öğrencilere yönelik çalışmalar yaptı . Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Avcı, AA, İbret, B.Ü., Ve Karasu Avcı, E. (2017). Sosyal bilgilerin vatanseverlik kazandırılmasına yönelik olarak piyasaya sunulması. İlköğretim Çevrimiçi, 16 (4), 1558–1574. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.342974
Bowen, GA (2009). Nitel araştırma yöntemi olarak belge analizi. Nitel Araştırma Dergisi, 9 (2), 27–40.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (14.baskı). Ankara: Pegem.
Çam, L., ve Yıldırım, S. G. (2025). Ortaokul öğrencilerinin vatanseverlik değerine ilişkin metaforik algıları. Millî Eğitim, 54(245), 509-546.
Demircioğlu, İ. H., ve Tokdemir, M. A. (2008). Değerlerin oluşturulma sürecinde tarih eğitimi: Amaç, işlev ve içerik. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(15), 69–88.
Doğan, İ. (2007). Sosyoloji: Kavramlar ve sorunlar (7. baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Erdem, A. R. (2003). Üniversite kültüründe önemli bir unsur: Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 1, 55–72.
Esenkuş, A., ve Turan, R. (2024). Sosyal bilgiler ders kitaplarında vatanseverlik değerine yer verilme durumu. Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 5(2), 54–82.
Gömleksiz, N. (2007). Lise öğrencilerinin toplumsal değerlere ilişkin tutumları: Elazığ ili örneği. S. Ayhan (Ed.), Değerler ve Eğitimi Uluslararası Sempozyumu Bildiri Kitabı (ss. 727–741). İstanbul: Dem Yayıncılık.
Güçlü, H. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarının değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Karagözoğlu, N. (2018). Sosyal bilgiler dersinde vatanseverlik değerinin kazandırılmasında kadın kahramanların yaşam öykülerinin kullanılması. International Journal of Field Education, 4(2), 97–110.
Karasu Avcı, E. ve Faiz, M. (2018) 4. ve 5. Sınıf sosyal bilgiler ders itapları “etkin vatandaşlık” öğrenme alanında yer alan becerilerin ve değerlerin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgiler Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 2(1), 1-21.
Keskin, Y. (2008). Türkiye’de sosyal bilgiler öğretim programlarında değerler eğitimi: Tarihsel gelişim, 1998 ve 2004 programlarının araştırılması. Yayınlanmamış Doktora tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kiriş, M., ve Ablak, S. (2023). Sivaslı halk ozanı Serdarî’nin şiirlerinin kök değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(2), 320–340.
Metin, B., Oran, M., ve Karaderili, Ş. (2019). Ortaokul öğrencilerinin vatanseverlik değeri kazanım düzeylerine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 109–127.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEBa]. (2024). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu sosyal bilgiler 5 ders kitabı (1.kitap). Ankara: Korza Yayıncılık.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEBb]. (2024). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu sosyal bilgiler 5 ders kitabı (2.kitap). Ankara: Korza Yayıncılık.
Özgener, Ş. (2004). İş ahlakının temelleri: Yönetsel bir yaklaşım. Ankara: Nobel Yayın.
Rokeach, M. (1973). İnsan değerlerinin doğası . Free Press.
Robbins, S. (1994). Örgütsel çalışmanın temelleri (SA Öztürk, Çev.). San Diego Eyalet Üniversitesi: Prentice-Hall International, Inc.
Schwartz, SH (1992). Değerlerin içeriği ve yapısındaki evrenseller. Deneysel Sosyal Psikolojideki Gelişmeler, 25 , 1–65. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60281-6
Tarhan, E., ve Memişoğlu, H. (2021). Vatandaşlık bilgileri sosyal bilgiler öğretmen adaylarının vatanseverlik algıları. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7 (3), 235–252.
Türk Dil Kurumu [TDK]. (2019). Büyük Türkçe Sözlük . TDK Yayınları.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri . Seçkin Yayıncılık.
