Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2025, Clt. 9(2) 233-245
Seçim Coğrafyası Bağlamında 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin Mekansal Analizi: İstanbul Örneği
ss. 233 - 245
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Toplumların Sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı hakkında fikirler veren seçimler toplumların kendini idare etme güdüsü ile doğmuştur. Köken itibariyle Antik Yunan medeniyetine kadar giden seçimler toplumlarca kendi kültürel özelliklerine göre değişiklik gösterebilmektedir. Modern anlamda 18. Yüzyıldan itibaren uygulanan seçimler Türkiye Cumhuriyetinde ilk defa 1923 yılında yapılan ve 1934 yılında kadınlara verilen seçme ve seçilme hakkı ile yeni bir boyut kazanarak Türkiye Cumhuriyetinin demokrasi temelleri atılmıştır. Türkiye'nin sosyo-kültürel ve ekonomik çeşitliliğini barındıran İstanbul seçim sonuçları ile ülkenin genel siyasi eğilimleri hakkında fikirler verebilmektedir. Çalışmada 14 - 28 mayıs 2023 tarihlerinde yapılan I. tur ve II. tur olarak isimlendirilen Cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları Yüksek Seçim Kurulu'ndan (YSK) temin edilmiştir. Temin edilen seçim verileri çeşitli Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımlarında mekânsal istatistik yöntemi olan Standart Sapma Elipsi tekniği ile analiz edilerek adayların her iki turdaki oy dağılımlarının coğrafi yönelimi incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda I turda seçmen desteğinin belirgin mekânsal kümelenmeler sergilediğini belirlenmiştir. Kemal Kılıçdaroğlu’nun oyları güney ve merkez ilçelerde yoğunlaşırken, Recep Tayyip Erdoğan’ın destekçi tabanı kuzey ve doğu aksı boyunca dağılım göstermiştir. I. turda Sinan Oğan'ın oylarındaki artış ve azalış eğilimi Recep Tayyip Erdoğan'ın aldığı oyların dağılımı ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. II. turda genel coğrafi desen korunsa da, özellikle elenen adayların oylarının yeniden dağılımıyla ilçe düzeyinde oy geçişleri yaşanmıştır. II. turdaki standart sapma elipsi, Erdoğan’ın oy dağılımının daha az sapma göstererek istikrarlı hale geldiğini, Kılıçdaroğlu’nun oy dağılımının ise kuzeye ve doğuya doğru coğrafi olarak genişleyerek daha yaygın ancak daha az yoğun bir destek artışı sergilediğini göstermiştir. Çalışmada, seçim sonuçlarının istatistiksel olarak mekânda nasıl bir davranış gösterdiği tespit edilmeye çalışılmış istatistiksel verilerden anlamlı coğrafi desenlere dönüştürülmüştür. Bu yönüyle çalışma mekânsal istatistik yöntemlerinin seçim sonuçları gibi sosyolojik bir durumun meksansal davranışını ortaya koyarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. İstanbul'daki siyasi tercihler ile coğrafi mekân arasında, şehrin sosyo-ekonomik ve demografik yapısıyla şekillenen güçlü bir ilişki olduğu teyit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Seçim coğrafyası, Mekânsal istatistik, İstanbul seçimleri, Oy dağılımı, Mekânsal yaklaşım.
APA 7th edition
AVCI, T. (2025). Seçim Coğrafyası Bağlamında 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin Mekansal Analizi: İstanbul Örneği. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), 233-245.
Harvard
AVCI, T. (2025). Seçim Coğrafyası Bağlamında 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin Mekansal Analizi: İstanbul Örneği. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), pp. 233-245.
Chicago 16th edition
AVCI, Tugrul (2025). "Seçim Coğrafyası Bağlamında 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin Mekansal Analizi: İstanbul Örneği". Gelecek Vizyonlar Dergisi 9 (2):233-245.
Akkoç, A. (2014). Yunan Demokrasisinin Kavramsal Yönü ve Toplumsal Arka Planı. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 31-42.
Armutcu, B. (2023). Seçmen Davranışı Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi: Vosviewer ile Araştırma. Route Educational & Social Science Journal, 10(5), 1-9.
Armutcu, B., & Tan, A. (2023). Seçmenlerin Siyasal Davranışları Üzerinde Etkili Olan Faktörler: X-Y-Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 20-40.
Biçici, M., & Sönmez, M. E. (2015). Türkiye'de Seçim Sonuçlarının Mekansal Dağılışı ile Ekonomi Arasındaki İlişki: 2002-2015 Dönemi Örneği. Türkiye Cumhuriyeti’nin Ekonomik ve Sosyal Tarihi Uluslararası Sempozyumu (s. 1481-1511). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Çakıroğlu, A., & Hinic, M. J. (2006). A spatial analysis of Turkish party preferences. Electoral Studies, 369-392.
Çubukçu, K. M. (2015). Planlamada ve Coğrafyada Temel İstatistik ve Mekansal İstatistik. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Doğan, M., & Doğan Sertkaya, Ö. (2022). Türkiye’nin Jeopolitiği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(2), 320-339. doi:https://doi.org/10.33712/mana.1159064
Efe, A. (2009). Osmanlı Devleti'nde Mali Sistem Arayışının Getirdiği Yerel Yönetim Uygulamaları: Muhassıllık Örneği. Tarih Dergisi(49), 59-89.
Gençkaya, Ö. F., & Bakırcı, E. (2022). Türkiye'de Seçim Coğrafyası: 24 Haziran 2018 Seçimleri Üzerine İlçe Temelli Bir Analiz. Yaşama Dergisi(46), 73-111.
Gökburun, İ., & Sertkaya Doğan, Ö. (2023). İstanbul’un Demografik Dönüşüm Süreci Üzerine Bir İnceleme. Kent Akademisi Dergisi, 16(4), 2440-2459. doi:https://doi.org/10.35674/kent.1283896
İbrahimov, A., & Özözen, S. (1999). Türkiye'de 1995 Seçim Sonuçlarının Sosyo-Demografik Göstergeleri. Ege Coğrafya Dergisi(10), 39-52.
Kaya, İ. (2008). Coğrafi Bağlam, Siyasal Katılım ve Parti Tercihleri: 22 Temmuz 2007 Türkiye Genel Seçimlerine Coğrafi Bir Bakış. V. Coğrafya Sempozyumu (s. 199-211). Ankara: TÜCAUM.
Kaya, Ö., Toroğlu, E., & Adıgüzel, F. (2015). 2011 Genel Seçimlerinde Partilerin Aldığı Oy Oranlarının İlçeler Ölçeğinde Mekânsal Analizi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi(31), 1-13.
Lefever, D. W. (1926). Measuring Geographic Concentration by Means of the Standard Deviational Ellipse. American Journal of Sociology, 32, 89-94. doi:https://doi.org/10.1086/214027
Özdemir, A., & Nişancı, Ş. (2019). Türkiye'de ve Dünyada Seçim Kavramı ve Olgusunun Gelişimi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(46), 73-96.
Özözen Kahraman, S. (2007). Seçimlerin Mekansal Analizi (Türkiye veİstanbul Örneğinde Seçimlerin Coğrafi Analizi). Ankara: Gazi Kitabevi.
Raine, J. W. (1978). Summarizing point patterns with the Standard Deviational Ellipse. The Royal Geographical Society, 10(5), 328-333.
Sandal, E. K., Karabulut, M., & Gürbüz, M. (2008). Türkiye’nin Ağırlıklı Nüfus Merkezleri. Coğrafi Bilimler Dergisi, 1(2), 13-24.
Sevinç, H. (2021). Antik Yunan’da Siyasal Yapı ve Aristo ile Platon Özelinde Siyasal Düşünüş. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 7(2), 209-223.
T.C. Yüksek Seçim Kurulu. (2023, Eylül 29). Cumhurbaşkanı ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçim İstatistikleri. T.C. Yüksek Seçim Kurulu Güncel Seçim İstatistikleri: https://www.ysk.gov.tr/tr/2023-cumhurbaskani-ve-milletvekili-secim-i%CC%87statistikleri/1541626 adresinden alındı
Üzmez, U. (2020). Türkiye'de Yerel Seçim Sistemi: Sorunlar ve Yeni Bir Model Önerisi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yerlikaya Şaşmaz, O. (2016). 1983-2015 Döneminde Genel Seçimlerin Sonuçlarına Göre Elazığ’ın Siyasi Eğilimi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 77-96.
Yüksek Seçim Kurulu. (2023, 09 24). Cumhur Başkanı Seçimi Arşivi. Yüksek Seçim Kurulu Açık Veri Portalı: https://acikveri.ysk.gov.tr/secim-sonuc-istatistik/secim-sonuc” adresinden alındı
