Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2025, Clt. 9(2) 192-202
Davranışsal Coğrafya Bağlamında Üniversite Öğrencilerinin Mekansal Algısı: Afyonkarahisar Örneği
ss. 192 - 202
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
İnsanoğlu, yeryüzünde var olduğu andan itibaren gerçekleştirdiği faaliyetleri ve mekânsal değişimleri, çevreyi algılama biçimi ve bu algıya verdiği tepkiler doğrultusunda şekillendirmiştir. Bu bağlamda insan-mekân ilişkisini merkezine alan coğrafya bilimi, özellikle davranışsal coğrafya yaklaşımıyla, bireylerin çevreyi nasıl algıladıklarını ve bu algının mekânsal düzenlemeler üzerindeki etkilerini incelemeye başlamıştır. Davranışsal coğrafya kapsamında mekânsal algının ölçülmesine yönelik ilk önemli çalışma, 1960 yılında Kevin Lynch tarafından “zihin haritaları” yöntemiyle ortaya konmuştur. İnsanlar tarafından oluşturulan çevresel algı; kentsel çevrenin anlaşılması, yorumlanması ve değerlendirilmesinde temel bir role sahiptir. Bu çalışma davranışsal coğrafya perspektifiyle Afyon Kocatepe Üniversitesi Coğrafya Bölümü'nde öğrenim gören 78 lisans öğrencisinin (kadın: %71,8; erkek: %28,2) Afyonkarahisar kent merkezine ilişkin mekânsal algılarını karma yöntemle (anket ve zihin haritası yöntemiyle) analiz etmektedir. Çalışma, davranışsal coğrafya perspektifiyle Afyon Kocatepe Üniversitesi öğrencilerinin yaşadıkları kente ilişkin mekânsal algılarını ve şehri fiziksel, sosyal ve sembolik boyutlarıyla nasıl deneyimlediklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında toplanan veriler; gastronomik unsurların (sucuk, lokum, haşhaş), kentsel simgelerin (Karahisar Kalesi) ve sosyo-mekânsal faktörlerin (ulaşım, iklim, sosyal aktivite eksikliği) öğrencilerin şehre yönelik algılarını belirlemede önemli olduğunu açığa çıkarmıştır. Özellikle şehrin soğuk iklimi, sınırlı kültürel yaşam ve yerel halkla etkileşimdeki zorlukların olumsuz algıyı beslediği; buna karşın ekonomik uygunluk, ulaşım erişilebilirliği ve gastronomik zenginliğin çekici faktörler olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın Türkiye’deki üniversite şehirlerinde genç nüfusun kentsel aidiyet dinamiklerini nicel ve nitel verilerle bütünleştirerek mekânsal bağlılık stratejilerine davranışsal coğrafya perspektifinden katkı sunması beklenmektedir.
Anahtar kelimeler: Davranışsal coğrafya, Afyonkarahisar, Zihin haritaları, Kentsel algı, Üniversite öğrencileri
APA 7th edition
AYHAN, F., CEVIK, Y.C., UGURLU, N., UYSAL, B., AKSAY, D., & DOGRU, C. (2025). Davranışsal Coğrafya Bağlamında Üniversite Öğrencilerinin Mekansal Algısı: Afyonkarahisar Örneği. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), 192-202.
Harvard
AYHAN, F., CEVIK, Y., UGURLU, N., UYSAL, B., AKSAY, D. and DOGRU, C. (2025). Davranışsal Coğrafya Bağlamında Üniversite Öğrencilerinin Mekansal Algısı: Afyonkarahisar Örneği. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), pp. 192-202.
Chicago 16th edition
AYHAN, Fatih, Yusuf Can CEVIK, Nuri UGURLU, Beyza UYSAL, Durmus AKSAY and Ceren DOGRU (2025). "Davranışsal Coğrafya Bağlamında Üniversite Öğrencilerinin Mekansal Algısı: Afyonkarahisar Örneği". Gelecek Vizyonlar Dergisi 9 (2):192-202.
Akengin, H. ve Ayaydın, Y. (2017). Mekânı Algılama ve Zihin Haritalarının Geliştirilmesi Üzerine Bir Araştırma. Marmara Coğrafya Dergisi, 0(36), 48-56.
Aliağaoğlu, A. (2007). Davranışsal Coğrafyaya Bir Örnek: Öğrenci Merkezli Balıkesir Şehir İmajı. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (1), 17–44.
Aliağaoğlu, A., Uzun, A. (2017). Üniversitenin Şehirdeki Parçalarına Yönelik Bir Araştırma: Balıkesir Üniversitesi Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 39-58.
Güleç Solak, S. (2017). Mekân-kimlik etkileşimi: kavramsal ve kuramsal bir bakış, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 6(1): 13-37.
Karadağ, A. ve Turut, H. (2013). Üniversitenin evrensel çevre algısı üzerine bir araştırma: İzmir örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi , 11 (1), 31-51.
Karadağ A., Turut H., Mirioğlu G. (2011), “Davranışsal coğrafya yaklaşımı ile İzmir'de kesici çevre algısı üzerine değerlendirmeler” I. Uluslararası Katılımlı Türk Coğrafya Kongresi Bildiriler Kitabı. (Sözlü bildiri özeti) Türk Coğrafya Kurumu Yayını, İstanbul.
Karadağ, A., Turut, H. ve Mirioğlu, G. (2012). İzmirlilerin İzmiri: Kentsel Çevre Algısı Üzerine Bir Alan Araştırması. Türkbilim Dergisi, 10, 19-40.
Lynch, K. (1960), Şehrin Görüntüsü, The MIT Press, Londra.
Özdemir, N. (2017). Türkiye'de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu ve Türk Zihin Haritalarında Afrika Kıtası: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Örneklemi. Arslan, F. (Editör) Türkiye Coğrafyası Araştırmaları - Prof. Dr. Mesut Elibüyük'e Armağan, 399-430.
Siyavuş, AE (2020). Üniversitenin Şehir parçalarına Yönelik Bir Araştırma: Tekirdağ Şehir İmajı. Uluslararası Coğrafya ve Coğrafya Eğitimi Dergisi (IGGE), 42, 400-412.
Südaş İ, & Öz, İ. (2018). Davranışsal Coğrafyada Bilişsel Haritalar: Ege Üniversitesi Kampüsü Örneği. Türk Coğrafya Dergisi, 0(71), 81 - 92. 10.17211/Tcd.470931
Temurçin, K. ve Keçeli, K. (2015). Bir davranışsal coğrafya çalışması: Isparta kentindeki uluslararası bölgelerdeki mekân algısı. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , (36), 1-22.
Tunçel, H. (2002). Türk halkının zihin haritalarında İslam ülkelerinde. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (2), 83-103.
Tunçel, H. (2009). Kentsel Mekânın Algılanması: Elazığ Örneği. V. Ulusal Coğrafya Sempozyumu Bildiriler Kitabı. S.231-238 Ankara.
Tümertekin, E. ve Özgüç, N. (2009). Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekân. İstanbul: Çantay Kitabevi.
Türkan, O. (2017). Çankırı'daki üniversitelerin üniversitelerinde gelişen çevre algısı, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (53): 409-424.
Uğur, A & Aliağaoğlu, A (2020). Şehir Coğrafyası: Türkiye'de Şehir Coğrafyasının Gelişimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(44), 47-60.
Varnacı Uzun, F. (2018). Aksaray'a bitişik çevre algıları. TÜCAUM 30. Yıl Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 3-6 Ekim 2018, Tam metin bildiri kitabı, 458-468.
Varnacı Uzun, F. ve Altaş, A. (2018). Aksaray Üniversitesi Parçaların Aksaray Kent Merkezindeki Yeme-İçme Mekânları Algısı. Coğrafi Bilimler Dergisi, 16(1), 121–134.
