Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2025, Clt. 9(2) 221-232
ss. 221 - 232
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Araştırmanın amacı, anne ve baba görüşlerine dayalı olarak dijital oyunların etkilerinin okul öncesi dönem çocuklarının akran değişkenleri ile ilişkisinin ele alınmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunda Sinop ili Ayancık ilçesinde okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş grubundan 84 çocuk, anneleri ve babaları yer almaktadır. Bu çalışmada Kişisel Bilgi Formu, Erken Yaşlarda Dijital Oyunların Etkileri Ölçeği, Çocuk Davranış Ölçeği, Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği, Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği (Akran Baskısı ile Başa Çıkma Becerileri Alt Ölçeği) olmak üzere beş ölçme aracı kullanılmıştır. Bulgularda anne baba görüşlerine göre dijital oyunların öğrenme üzerindeki etkileri, akran ilişkilerinden dışlanma, korkulu kaygılı olma, saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma olmak üzere dört değişken ile ilişkili bulunmuştur. Bu ilişki olumsuz yönde olup, dijital oyunların çocukların öğrenmesi üzerindeki etkileri arttıkça, akran ilişkilerindeki dışlanma, korkulu kaygılı olma, saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma düzeyleri de azalabilmektedir. Benzer şekilde dijital oyunların çocukların öğrenmesi üzerindeki etkileri azaldıkça, akran ilişkilerindeki dışlanma, korkulu kaygılı olma, saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma düzeyleri de artabilmektedir. Eğlenmeye yönelik etkilerde de benzer bir sonuç elde edilmiş olup, dijital oyunların eğlendirici etkileri ile çocukların akran ilişkilerindeki dışlanma, korkulu kaygılı olma ve akran baskısı ile başa çıkma olmak üzere üç değişken arasında olumsuz yönde ilişki bulunmuştur. Dijital oyunların olumsuz fiziksel etkileri arttıkça çocukların akran baskısıyla başa çıkma becerilerinin de arttığı; olumsuz sosyal etkiler arttıkça çocukların akranlara yönelik korku-kaygı düzeyleri ve akran baskısıyla başa çıkma becerilerinin arttığı görülmüştür. Dijital oyunların duygusal etkileri herhangi bir akran ilişkisi değişkeni ile ilişkili bulunmamıştır.
Anahtar kelimeler: Dijital oyun, Okul öncesi dönem, Akran ilişkileri, dijital oyunların etkileri.
APA 7th edition
OGELMAN, H.G., CAYLI, O.O., OKUMUS, G., & DALKILIC, M.E.C. (2025). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Akran İlişkileri ve Anne Baba Görüşlerine Göre Digital Oyunların Etkileri. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), 221-232.
Harvard
OGELMAN, H., CAYLI, O., OKUMUS, G. and DALKILIC, M. (2025). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Akran İlişkileri ve Anne Baba Görüşlerine Göre Digital Oyunların Etkileri. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), pp. 221-232.
Chicago 16th edition
OGELMAN, Hulya GULAY, Oznur OZTURK CAYLI, Gungor OKUMUS and Mustafa Emre Can DALKILIC (2025). "Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Akran İlişkileri ve Anne Baba Görüşlerine Göre Digital Oyunların Etkileri". Gelecek Vizyonlar Dergisi 9 (2):221-232.
Aküzüm, C., Boğa Baran, E., & Çelebi, S. (2022). Okul öncesi dönemde ebeveyn tutumları ile dijital oyun bağımlılığı eğilimi arasındaki ilişki. Electronic Turkish Studies, 17(3), 427-458. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.61958
Alborzi, M., & Torabi, M. (2024). The impact of computer games on the social skills of elementary school students: a comprehensive analysis. Games for Health Journal, 13(6), 477-485. https://doi.org/10.1089/g4h.2024.0048
Avcı, D., Tarı Selçuk, K., & Kaynak, S. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların akran ilişkileri ve belirleyicileri. Güncel Pediatri, 17(1), 17-33. https://doi.org/10.32941/pediatri.544465
Avcıoğlu, H. (2007). Sosyal becerileri değerlendirme ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması (4-6 yaş). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 87-101.
Aydemir, F. (2022). Digital games and their effects on children. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 40-69. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1116868
Bağatarhan, T. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarında dijital oyun bağımlılık eğilimi ve problem davranışlar. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(5), 179-193. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1342294
Bağcı Çeti̇n, B. (2023). 5-6 yaş çocuklarının dijital oyun bağımlılığı eğilimlerinin akran zorbalığı davranışlarını yordayıcı rolü. Hakkâri Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 10-25.
Balaban Dağal, A., & Bayındır, D. (2019). Validity and reliability study of effects of digital games in early ages scale. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 9(4), 979-1000. http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2019.031
Bayzan, Ş., Yıldırım, Ö., Karakuş, T., Kurşun, E., Turgut, Y. E., & Aslan, A. (2023). Türkiye’deki ebeveynlerin internet kullanım alışkanlıkları ve dijital okuryazarlık becerileri üzerine bir araştırma. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı 1 (Cumhuriyetin 100. Yılına)), 1249-1271. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1361402
Biricik, Z., & Atik, A. (2021). Gelenekselden dijitale değişen oyun kavramı ve çocuklarda oluşan dijital oyun kültürü. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 445-469. https://doi.org/10.19145/e-gifder.818532
Budak, K. S. (2020) Okul öncesi dönem çocukları için dijital oyun bağımlılık eğilimi ölçeğinin ve dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejileri ölçeğinin geliştirilmesi, problem davranışlarla ilişkisinin incelenmesi (Tez no 630581). [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı - İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (29. Baskı). Pegem Akademi.
Edwards, S. (2013). Digital play in the early years: A contextual response to the problem of integrating technologies and play-based pedagogies in the early childhood curriculum. European Early Childhood Education Research Journal, 21(2), 199-212. https://doi.org/10.1080/1350293X.2013.789190
Erol, A., & Gülay Ogelman, H. (2020). Çocukların saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma düzeylerinin akranları tarafından sevilme düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 11-21.
Fang, M., Tapalova, O., Zhiyenbayeva, N., & Kozlovskaya, S. (2022). Impact of digital game-based learning on the social competence and behavior of preschoolers. Education and Information Technologies, 27(3), 3065-3078. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-707659/v1
Gökçen, A. (2023) Çocukların ekran kullanım özellikleri, dijital oyun bağımlılık eğilimleri, sosyal yetkinlik ve davranış durumları ve ebeveyn rehberlik stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez no 782343) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Gözüm, A. İ. C., & Kandır, A. (2020). Okul öncesi çocukların dijital oyun oynama sürelerine göre oyun eğilimi ile konsantrasyon düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 82-100. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.777424
Gülay, H., & Önder, A. (2009). Reliability and validity of the Turkish version of ladd and profilet child behavior scale victimization scale and picture sociometry scale to measure peer relations of 5-6 years-old turkish children. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 648-659. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.114
Gülay Ogelman, H., & Güngör, H. (2022). Okul öncesi eğitim alanında 2000-2021 yılları arasında tamamlanmış akran i̇lişkileri konulu tezlerin i̇ncelenmesi. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Araştırmaları Dergisi, 4(3), 658-680. https://doi.org/10.47793/hp.1159015
Gülay Ogelman, H., Göktaş, I., & Ok, B. (2023). Okul öncesi dönemde öğrenmede öz düzenleme açısından akran ilişkileri. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 7(2), 185-206. https://doi.org/10.46452/baksoder.1288360
Gülay Ogelman, H., Güngör, H., Körükçü, Ö., & Erten Sarkaya, H. (2018). Examination of the relationship between technology use of 5–6 year-old children and their social skills and social status, Early Child Development and Care, 188:2, 168-182. https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1208190
Gündoğdu, S., & Yaşar, M. (2021). Okul öncesi dönemde çocuklar arasındaki sınıf içi güç ilişkilerinin incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 122-141. https://doi.org/10.7822/omuefd.790496
Gürleyi̇k, S., & Gözün Kahraman, Ö. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarında zihin kuramı ve akran i̇lişkileri arasındaki i̇lişkinin i̇ncelenmesi. Hacettepe Üni̇versi̇tesi̇ Eği̇ti̇m Fakültesi̇ Dergi̇si̇, 36(1), 201-212. http://dx.doi.org/10.16986/HUJE.2019055015
Haddock A., Ward N., Yu R., & O'Dea N. (2022). Positive effects of digital technology use by adolescents: A scoping review of the literature. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(21), 14009. https://doi.org/10.3390/ijerph192114009
Hanish, L. D., Martin, C. L., Cook, R., DeLay, D., Lecheile, B., Fabes, R. A., Goble, P., & Bryce, C. (2021). Building integrated peer relationships in preschool classrooms: The potential of buddies. Journal of Applied Developmental Psychology, 73, 101257. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2021.101257
Huang, S. H., & Zhu, D. H. (2017). The negative ınfluence of online games on teenagers and ıts guiding strategies. China Moral Education, 12, 30-33.
İnan Kaya, G. (2021). Dijital çağda çocuk yetiştirme ve eğitim: Değişen roller. İnsan ve İnsan, 8(27), 83-100. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.819184
Kanmaz, T., & Tezel Şahin, F. (2022). Okul öncesinde akran ilişkileri ölçeği ebeveyn ve öğretmen formlarının geliştirilmesi. Turkish Studies - Education, 17(3), 437-468. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.55791
Kanter, A. (2020). Dijital bağımlılığın okul öncesi dönemdeki çocuklarda problem davranışlarına etkisi. Researcher, 8(2), 207-221.
Kara, D. (2023) Okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılığı eğilimleri ile akran oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez no 845710). [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Karasar, N. (2019). Bilimsel irade algı çerçevesi ile bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (34. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kaya, A. B. (2013). Çevrimiçi oyun bağımlılığı ölçeğinin geliştirilmesi geçerlik ve güvenirlik çalışması (Tez no 351001) [Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Koral, F., & Alptekin, K. (2023). Dijital oyun bağımlılığı: Bir derleme çalışması. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, (11), 283-308. https://doi.org/10.54557/karataysad.1237807
Li, Y., Deng, T., & Kanske, P. (2023). Affective empathy mediates the positive effect of prosocial video games on young children’s sharing behavior. Cognitive Development, 67, 101343. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2023.101343
Lipponen, S., Koivula, M., Huttunen, K., Turja, L., & Laakso, M. L. (2018). Children’s peer ınteraction while playing the digital emotion detectives game. Journal of Early Childhood Education Research, 7(2), 282-309.
Mercan-Uzun, E., Bütün-Kar, E., & Özdemir, Y. (2023). Ebeveynlerin gözünden çocuklarının dijital oyun oynama alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Erzincan University Journal of Education Faculty, 25(1). https://doi.org/10.17556/erziefd.1111846
Mustafaoğlu, R., Zirek, E., Yasacı, Z., & Razak Özdinçler, A. (2018). Dijital teknoloji kullanımının çocukların gelişimi ve sağlığı üzerine olumsuz etkileri. Addicta: The Turkish Journal on Addiction, 5, 227–247. http://dx.doi.org/10.15805/addicta.2018.5.2.0051
Perez, A., Göbel, A., Stuhrmann, L. Y., Schepanski, S., Singer, D., Bindt, C., & Mudra, S. (2022). Born under COVID-19 pandemic conditions: Infant regulatory problems and maternal mental health at 7 months postpartum. Frontiers in Psychology, 12, 805543. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.8055
Sapsağlam, Ö. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının değişen oyun tercihleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 1122-1135.
Sapsağlam, Ö., & Birak, E. (2023). Examining the effect of ıncreased screen usage time on preschoolers' cognitive process skills during covid 19 period. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 11(2), 108-126. https://doi.org/10.52380/mojet.2023.11.2.466
Shoshani, A., Braverman, S., & Meirow, G. (2021). Video games and close relations: Attachment and empathy as predictors of children's and adolescents' video game social play and socio-emotional functioning. Computers in Human Behavior, 114, 106578. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106578
Stavrou, E. A. (2018). Personalized intervention program to a child with asperger syndrome addicted to computer gaming. International Journal of Education and Information Technology, 3(1), 1-6.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (sixth ed.). Pearson: Boston.
Toran, M., Ulusoy, Z., Aydın, B., Deveci, T., & Akbulut, A. (2016). Çocukların dijital oyun kullanımına ilişkin annelerin görüşlerinin değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(5), 2263-2278.
Tsai, S. M., Wang, Y. Y., & Weng, C. M. (2020). A study on digital games internet addiction, peer relationships and learning attitude of senior grade of children in elementary schools in chiayi county. Journal of Education and Learning, 9 (3), 13-26. http://dx.doi.org/10.5539/jel.v9n3p13